658 ه . ق . « ظاهر ركن‌الدّين بيبرس » امير مصر گرديد . وى كه از « مماليك بحرى » بود ، نسبت به تعمير و مرمّت بناى مسجد و ادامهء كارهاى ناتمام كه پس از حريق مسجد آغاز شده بود ، اهتمام خاصّى ورزيد . مورّخان مىنويسند : امير ياد شده ، پنجاه و سه معمار با وسايل و بودجهء لازم به سوى مدينه اعزام داشت و كار اساسى تعمير و مرمّت مسجد را به‌پايان رساندند . 2 - 6 / الف : تلاش مماليك مصر سلطان ناصرالدّين محمدبن قلاوون از « مماليك بحرى » در طول سال‌هاى 705 - 729 ه . ق . براى مرمّت و تجديد بناى قسمت‌هاى مختلف بناى مسجد ، همّت و سعى وافرى نشان داد كه اهم آن‌ها احداث دو سايه‌بان در مؤخّرهء سقف قبله و قسمت شمالى بود . در سال 831 ه . ق . كه فرسودگىهايى در بناى دو رواق مذكور به وجود آمد ، اشرف برسباى از « مماليك برجى » اقدام به تعمير و مرمّتِ اين قسمت نمود . سپس در سال 853 ه . ق . ظاهر سيف‌الدين چخماق از سلسلهء مماليك برجى مصر كه در سال 842 ه . ق . به حكومت رسيد ، غالب سقف‌هاى شمالى و قبلى مسجد و روضه را بازسازى مجدّد كرد . سلطان اشرف قايتباى ( متوفّاى سال 902 ه . ق . ) از مماليك مصر ، در سال 879 ه . ق . به وضعيت عمومى بناى مسجد اهتمام خاصى ورزيد كه مىتوان از مرمّت ديوارها ، سقف‌هاى شامى و رواق‌هاى باب جبرئيل و تعمير قسمت‌هاى شرقى بناى مقصوره ياد كرد . متأسفانه بار ديگر در شب سيزده رمضان سال 886 ه . ق . حريقى بر اثر رعد و برق و فرو ريختن مناره رئيسهء مسجد به وقوع پيوست كه در اندك مدتى ، همهء بناى مسجدالنّبى را فراگرفت و عدّهء زيادى در مسجد كشته يا زخمى شدند . ستون‌ها بار ديگر فرو ريخت . منبر ، صندوق مصلّى ، مقصوره و اطراف حجره ، همه سوختند . اهل مدينه خبر اين آتش سوزى مهيب را به سلطان اشرف قايتباى رساندند و قبل از